(Dierenarts S.Verschuren - Veterinary Staff Clinical Advisor Hill's Pet Nutrition Benelux)

'Overgewicht', 'zwaarlijvigheid',' vetzucht', 'obesitas' zijn woorden die dikwijls voor hetzelfde probleem worden gebruikt.

"Zwaarlijvigheid (of vetzucht of obesitas)" is één vorm van overgewicht. Overgewicht kan ook veroorzaakt worden door bijvoorbeeld een toename van spiermassa of de ophoping van vocht ten gevolge van een ziekte. Zwaarlijvigheid is de meest voorkomende voedingsgerelateerde aandoening bij honden. Onderzoek heeft uitgewezen dat tot ongeveer 50% van de honden, die bij de dierenarts komen, in zekere mate overgewicht hebben. Zwaarlijvigheid wordt gedefinieerd als de ophoping van een abnormale hoeveelheid vet in het lichaam. Wanneer het gewicht van het huisdier het optimale gewicht met 10 tot 19% overschrijdt, wordt dat beschouwd als overgewicht. Wanneer het gewicht van het dier meer dan 20% hoger is dan zijn optimale gewicht, wordt het dier gedefinieerd als "zwaarlijvig". De belangrijkste oorzaak is wanneer de calorieënopname veel te hoog is in vergelijking met het energieverbruik. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer eigenaars hun dier overdadig belonen met snacks. Wanneer men een hond van 10kg een stukje kaas van 30 gram geeft, komt dit bij de mens overeen met 1 1/2 hamburger of 75g chocolade.

De diagnose kan gesteld worden door het dier te wegen of door de lichaamsconditiescore van het dier te bepalen waarbij score 1 = heel mager, score 2 = te licht, score 3 = ideaal gewicht, score 4 = te zwaar, score 5 = zwaarlijvig. Deze scores worden bepaald door een visuele beoordeling, gecombineerd met uitwendige controles op een aantal belangrijke lichaamsdelen zoals de ribben, de staartbasis en de buikplooi.(zie tabel) Gedragsveranderingen zoals waggelen, moeilijk bewegen, kortademigheid, snel vermoeid zijn, kunnen symptomen van zwaarlijvigheid zijn. Dit heeft waarschijnlijk een lagere levenskwaliteit en eventueel een minder lang leven tot gevolg.

Veel eigenaars zijn er zich niet van bewust dat hun hond te zwaar is. Daarom is het advies van een dierenarts belangrijk: hij/zij kan een evaluatie maken en eventueel een behandeling instellen.

Zwaarlijvigheid is meestal niet eenvoudig te behandelen. Nadat de diagnose van zwaarlijvigheid is gesteld door de dierenarts zijn er drie belangrijke stappen bij de behandeling.

1. De eigenaar van de hond en ieder lid van de familie moeten overtuigd zijn van de noodzaak dat het dier moet afvallen. Alleen een gemotiveerde eigenaar zal de behandeling (van zijn hond) voldoende lang volhouden. Het is belangrijk om het streefgewicht te bepalen en de behandelingsduur op voorhand te bepalen. Een hond kan ongeveer 1% per week vermageren.
2. Men moet zorgen voor voldoende lichaamsbeweging om het energieverbruik van het dier te verhogen. Dit is tevens gezond voor het dier (en voor de eigenaar). Beweging moet geleidelijk worden ingevoerd, te beginnen met een afstand of tijdsduur die de patiënt goed kan verdragen.
3. De calorie- of energieopname moet verminderd worden door een aangepast dieetvoer zoals Hill's* Prescription Diet* Canine r/d*. Dit dieetvoer bevat een lager vet- en energiegehalte en een hoger ruwvezelgehalte, dat zorgt voor een verzadigingsgevoel zodat de hond geen hongergevoel krijgt en eventueel niet gaat bedelen.

Alle andere voedingsstoffen zijn in de juiste hoeveelheden en verhoudingen aanwezig. Dit voer bevat ook toegevoegde L-Carnitine: dit is een in water oplosbaar vitamine dat gewichtsverlies helpt stimuleren omdat het de omzetting van vet in energie en het behoud van spierweefsel bevordert.

Het is belangrijk alleen Prescription Diet* r/d* (zonder toevoegingen) te geven in de voorgeschreven hoeveelheid. De totaal te voeren hoeveelheid voer per dag moet over minstens drie of vier maaltijden verdeeld worden. Tijdens het afvallen zal de hoeveelheid vet verminderen terwijl de hoeveelheid spierweefsel blijft bewaard. Het is belangrijk dat de hond regelmatig geëvalueerd wordt om de nutritionele behandeling eventueel te kunnen aanpassen. Nadat het gewenste gewichtsverlies is bereikt, kan door het geven van een aangepast dieet, Hill's* Prescription Diet* w/d*, het juiste lichaamsgewicht gehandhaafd blijven. Zo wordt het bekende jo-jo-effect vermeden.

Zoals bij veel aandoeningen geldt bij overgewicht ook de uitdrukking 'beter voorkomen dan genezen'. Dieren die aanleg hebben voor overgewicht kunnen best gevoed worden met Hill's* Science Plan* Adult/Senior Light*, dat ook een beperkt vet- en energiegehalte en een hoger vezelgehalte heeft (in vergelijking met Science Plan* Adult/Senior*).

Bij jonge dieren nemen de vetcellen in aantal en omvang toe, bij volwassen dieren neemt alleen het volume toe. Maar bij het afvallen neemt enkel de omvang van de cellen af. Dus is het zeker belangrijk om te zorgen dat vooral jonge dieren niet te zwaar worden. Men moet dieren in de opgroeifase de goede voeding en voldoende beweging geven. Men dient de jonge dieren regelmatig te wegen en het gewicht te noteren zodat men de gewichtstoename kan opvolgen. Vooral zwaarlijvigheid bij jonge snel groeiende honden van grote rassen kan een verhoogd risico voor bot- en gewrichtsproblemen inhouden. Niet alleen het te hoge gewicht kan de optimale ontwikkeling van het skelet belemmeren, maar een eventueel te hoge opname van calcium (door het opnemen van teveel voer) kan ook een negatieve invloed hebben op een optimale botontwikkeling.

En vergeet nooit voldoende vers drinkwater aan de dieren te geven!

*Handelsmerken in eigendom van Hill's Pet Nutrition, Inc.